Przewodnik po bitach – rodzaje i zastosowanie

Przewodnik po bitach – rodzaje i zastosowanie

23 sie 2017

Połączenie śrubowe jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych rodzajów łączeń, na które możemy natrafić podczas prac warsztatowych. Śruby i wkręty są również szeroko stosowane w elementach konstrukcyjnych, a także w maszynach i urządzeniach. Do prawidłowego i szybkiego serwisu tego typu połączeń (zakręcania i odkręcania) potrzebne są odpowiednie narzędzia w postaci wkrętaków oraz specjalnych bitów narzędziowych. Poznaj wszystkie rodzaje bitów i wkrętaków!

Bity i nasadki

Końcówki wkrętaków zwane popularnie bitami lub grotami to narzędzia, które wraz ze specjalnym uchwytem tworzą mechanizm umożliwiający wkręcanie i okręcanie wkrętów i śrub. Do podkręcania końcówek służą specjalne nasadki i klucze lub narzędzia elektryczne (wkrętarki).

 Bity Wera Bit Check 8000-6/TZ 05056155001

Fot. Bity Wera Bit Check 8000-6/TZ 05056155001

Rodzaje bitów

Należy pamiętać, iż odpowiedni bit dobrany do wkrętu wraz z dopasowanym uchwytem stanowią gwarancję bezpiecznej i prawidłowej pracy. Dlatego tak ważny jest dobór potrzebnego typu. Obecnie na rynku używanych jest kilkanaście rodzajów końcówek.  Oto najpopularniejsze.

Bit płaski  Płaski

Bit płaski jest pierwszym i najstarszym profilem dostępnym na rynku. Jest jednym z najczęściej wykorzystywanych profili w połączeniach śrubowych. Nie jest on jednak bez wad - najważniejszą jest brak centrowania. Wpływa to znacząco na możliwość wyskoczenia bitu z wkrętu. Z uwagi na brak centrowania wkręt płaski nie jest stosowany we wkręcaniu maszynowym. Posiada on także ostre krawędzie, które mogą okazać się niebezpieczne podczas pracy z użyciem wkrętarek akumulatorowych. Przenoszenie momentu skręcającego odbywa się za pomocą profilu płaskiego, przez co nie jest możliwe przenoszenie dużych wartości momentu.

Bit Phillips krzyżakowy/krzyżykowy  Phillips „krzyżakowy/krzyżykowy”

Phillips (bit krzyżakowy/krzyżykowy) – format opracowany i opatentowany przez koncern Phillips Screw Company. Kształt bitu to dwa skrzyżowane pod kątem prostym profile płaskie, które tworzą profil krzyżowy. Niewątpliwą zaletą profilu tego typu, w porównaniu z profilem płaskim, jest lepsze przenoszenie momentu skręcającego odbywające się na czterech krawędziach. Tak jak w przypadku profilu płaskiego, należy zwrócić uwagę na osiowe przykładanie siły. Bit Phillips jest często mylony z bitem PZ – warto zwrócić uwagę na nie podczas pracy, gdyż zastosowanie nieodpowiedniego bitu może skutkować zniszczeniem źle zastosowanego narzędzia lub wkrętu.

Pozidriv  Pozidriv

Pozidriv - profil opracowany i licencjonowany również przez firmę Phillips Screw Company. Profil PZ jest rozwinięciem profilu krzyżowego. Ma on kształt dwóch krzyży przesuniętych w stosunku do siebie o 45°. Dodatkowy krzyż jest jednak węższy niż pierwszy i ma mniejszą głębokość. Służy on stabilizacji płaszczyzny natarcia.

TORX  TORX

TORX - profil licencjonowany przez firmę Acument Global Technologies. Jest to falisty profil w kształcie gwiazdy z sześcioma zaokrąglonymi krzywkami. TORX może w porównaniu z klasycznymi profilami wkrętów przenosić wyższy moment skręcający bez uszkodzenia bitów i wkrętów. Mniejsze siły promieniowe zastosowane w profilu TORX wpływają na wydłużenie trwałości narzędzia do wkręcania oraz wkrętu. Dzięki brakowi krawędzi, równoległej formie profilu zabierającego i kąta przyłożenia, siły podawane są pod kątem tylko 15°. Niewątpliwą zaletą tego profilu jest brak możliwości ześlizgnięcie się narzędzia, jak w przypadku profilu płaskiego. Może on także przenosić znacznie większe momenty skręcające przy takim samym nakładzie siły. Profil ten jest często mylony z profilem TORX PLUS

TORX plus  TORX PLUS

TORX PLUS  jest rozwinięciem profilu TORX i tak jak on posiada profil w kształcie gwiazdy z sześcioma zaokrąglonymi krzywkami. Nie są one jednak okrągłe, tylko spłaszczone. Dzięki kształtowi TORX PLUS® otrzymywany jest się kąt napędu wynoszący 0°. Tym samym zapewnione jest najlepsze połączenie pomiędzy bitem i wkrętem. W porównaniu z bitami typu TORX, w przypadku TORX PLUS mogą być przenoszone wyższe momenty obrotowe, co umożliwia większą płaszczyznę przekroju. Należy pamiętać, iż za pomocą narzędzia TORX PLUS nie należy wkręcać wkrętów TORX®.

TORX Tamper Resistant  TORX Tamper Resistant

TORX Tamper Resistant  jest odmianą klasycznego profilu TORX i pod względem swojego wyglądu nie różni się na pierwszy rzut oka od klasycznego TORX®. Podstawowa różnica to posiadanie czołowego otworu w narzędziu.

Profil trójkątny  Profil trójkątny

Profil trójkątny – jest rzadko wykorzystywanym profilem w standardowych zastosowaniach. Najczęściej używany jest, jako tzw. profil bezpieczny np. dla kolei i straży pożarnej. Jest w kształcie równoramiennego trójkąta, w którym powierzchnie są zwrócone do siebie pod kątem 60°. Profil charakteryzuje się niekorzystnymi warunkami siłowymi przy przenoszeniu wysokich momentów skręcających. Oznacza to większy nakład siły ze strony użytkownika przy napinaniu połączenia skręcanego.

Gniazdo czworokątne Gniazdo czworokątne/Robertson

Gniazdo czworokątne/Robertson  – profil o  kształcie czworokąta. Płaszczyzny są do siebie zwrócone pod kątem prostym, a krawędzie są równoległe. Bit bardzo rzadko stosowany w Europie. Wykorzystywany w USA w szafach sterowniczych i starych autach.

Łeb sześciokątny  Łeb sześciokątny

Łeb sześciokątny – jeden z najbardziej znanych i najczęściej używanych profili. Forma posiada z sześć płaszczyzn bocznych, które są zwrócone do siebie pod kątem 120°. W przypadku nakrętek –do tej pory – nie ma żadnej alternatywy dla profilu sześciokątnego.

Gniazdo sześciokątne  Gniazdo sześciokątne

Gniazdo sześciokątne – tak samo jak bit w postaci łba sześciokątnego należy do najbardziej znanych i najczęściej używanych profili. Forma ta jest sześciokątna z sześcioma płaszczyznami bocznymi, które są zwrócone do siebie pod kątem 120°.

Gniazdo sześciokątne Tamper Resistant  Gniazdo sześciokątne (Tamper Resistant)

Gniazdo sześciokątne (Tamper Resistant) – wyglądem przypomina gniazdo sześciokątne. W odróżnieniu od niego, profil Tamper Resistant posiada otwór.

Bit wielozębny/XZN  Bit wielozębny/XZN

Bit wielozębny/XZN –  profil posiadający dwanaście małych ząbków.  Kształt ten umożliwia przenoszenie dużych momentów obrotowych. Bit jest najczęściej stosowany w przemyśle samochodowym, gdzie często są wykorzystywane wysokie momenty naprężające. Dzięki zastosowaniu mniej popularnego profilu, osoby niepowołane nie mogą odkręcać tego typu połączeń. Profil XZN cechuje się jednak delikatnymi konturami, które mogą zostać uszkodzone lub zanieczyszczone. Uniemożliwia to włożenie bitu, a w konsekwencji odkręcenie.

Torq-Set  Torq-Set

Bit Torq-Set składa się z czterech powierzchni nośnych, które są asymetrycznie przesunięte do środka. Torq-Set® jest profilem bezpieczeństwa. Dzięki zastosowaniu formy przesuniętego krzyża, osoba niepowołana nie ma możliwości odkręcenia wkrętu. Ten profil ma zastosowanie przede wszystkim w przemyśle lotniczym.

Tri-Wing  Tri-Wing

Bit Tri-Wing to profil bezpieczeństwa ze skrzydełkami z trzema powierzchniami nośnymi. Dzięki zastosowaniu tej formy osoba niepowołana nie ma możliwości odkręcenia wkrętu. Profil ma zastosowanie przede wszystkim w technice instalacji budynków i w przemyśle lotniczym.

Spanner  Spanner

Bit Spanner to profil bezpieczeństwa z dwoma czworokątnymi wpustami. Zaletą tego profilu jest przerwana, masywna powierzchnia główki wkrętu. Tylko przez dwa małe prostokąty. Profil o tym kształcie zabierania zapobiega zbyt silnemu dokręceniu wkrętu. Należy pamiętać, iż w celu przełączenia bardzo wysokiego momentu skręcenia profil spanner nie jest odpowiedni.

Określenie warunków roboczych

Oprócz rodzaju, drugim elementem, który należy wziąć pod uwagę przy doborze bitów jest określenie warunków pracy. Przez warunki pracy należy rozumieć, z jakimi narzędziami lub urządzeniami będzie współpracował oraz w jakim materiale będzie pracował (np. drewno lub metal).

Sposoby wkręcania

Moment skręcający

  • Wkręcanie miękkie – oznaczone krzywą niebieską – odnosi się do materiałów miękkich (np. drewno). Moment skręcający wzrasta stale podczas wkręcania i nie posiada żadnych wartości szczytowych. Do prac w materiałach miękkich nadają się szczególnie bity o zwiększonej twardości (np. bity skrętne Wiha HOT).
  • Wkręcanie twarde – oznaczone krzywą czerwoną – wykonywane jest w twardych materiałach (np. w metalu) z naciętym gwintem lub podczas wkręcania wkrętów samonacinających.  Moment skręcający wzrasta pod koniec przykręcania skokowo. Do tego rodzaju prac nadają się bity elastyczne ciągliwo-twarde (np. bity skrętne Wiha ZOT).

Z uwagi na krzywe wkręcania należy zastosować odpowiednie bity. Do miękkich materiałów takich jak np. drewno należy zastosować bity bardzo twarde. Do materiałów metalowych należy dobrać bity bardziej elastyczne. Zastosowanie odpowiedniej końcówki wyeliminuje ryzyko uszkodzenia bitów i gniazd wkrętów. Ponadto wpływa to na pracę bitu w gnieździe wkrętu.

Technologie dodatkowe

Wśród całej gamy dostępnych końcówek możemy wybrać narzędzia o systemach ułatwiających pracę. Są to między innymi:

Bity ze strefą skrętną 

Końcówki ze strefą skrętną są bardziej trwałe i odporne na pękanie. Przeznaczone są do prac montażowych z użyciem wkrętów ze stali nierdzewnej. Idealnie nadają się do wydajnych wkrętarek obrotowych i udarowych.

Bit z końcówką krzyżową PZ 3 Wera 3855/1

Fot. Bit z końcówką krzyżową PZ 3 Wera 3855/1

Technologia BiTorsion

Bity z technologią BiTorsion zapobiegającą przedwczesnemu pękaniu narzędzi, zapewniając dłuższą żywotność grotów i uchwytów. Idealne do montażu w elementach z metalu.

Bit z końcówką krzyżową PH 1 Wera 851/1

Fot. Bit z końcówką krzyżową PH 1 Wera 851/1

Technologia Impaktor

Technologia Impaktor zapewnia wyjątkowo długą żywotność bitów. Końcówki takie przeznaczone do pracy z użyciem mocnych wkrętarek, zaprojektowane specjalnie do przenoszenia dużych sił podczas montażu

Bit z końcówką krzyżową PZ 2 Wera 855/1 Imp DC / PZ

Fot. Bit z końcówką krzyżową PZ 2 Wera 855/1 Imp DC / PZ

Głowica kulowa

Głowica kulowa  - umożliwia pracę pod kątem do 25°


Bit z końcówką Torx T 25 Wiha

Fot. Bit z końcówką Torx T 25 Wiha

Polecane produkty

Na rynku dostępnych jest wielu producentów bitów narzędziowych. Są to miedzy innymi:

Jedynymi z bardziej renomowanych producentów są bity Wera i bity Wiha. Wyroby niemieckich producentów charakteryzują się wysoką jakością i trwałością. W celu zapoznania się z szczegółami oferty producentów zapraszamy do sklepu www.conrad.pl

Powiązane kategorie:

Jeśli uważasz, że możemy poprawić ten artykuł dzięki Tobie, prosimy o kontakt pod adresem: conrad@conrad.pl. Dziękujemy - Zespół Conrad