Porady
Przełączniki kluczykowe (stacyjki) stosowane w szafach sterowniczych oraz aplikacjach automatyki przemysłowej, odporne na negatywne działanie czynników atmosferycznych. Przełączniki na kluczyk TRU Components, RAFI, NKK Switches, SCI w obudowie metalowej lub plastikowej. Wybierz przełączniki kluczykowe o napięciu przełączania od 12 do 250 V, o stopniu ochrony IP40, IP54, IP65.
Przełączniki kluczykowe to przełączniki obrotowe, które można obsługiwać wyłącznie za pomocą odpowiedniego klucza. Umożliwiają one ograniczenie dostępu w zastosowaniach elektronicznych i mogą być wykorzystywane do napędu oraz sterowania bramami garażowymi, roletami, windami lub urządzeniami przemysłowymi. Z naszego poradnika dowiesz się, czym wyróżniają się przełączniki kluczykowe i na co należy zwrócić uwagę przy ich zakupie.
Przełączniki kluczykowe składają się z zamka cylindrycznego oraz obudowy. Oferują jedną lub kilka pozycji przełączania, które ustawia się poprzez obrót klucza w zamku cylindrycznym. Mechaniczny obrót powoduje połączenie lub rozłączenie obwodów elektrycznych. Z zewnątrz widoczna pozostaje jedynie powierzchnia z zamkiem obrotowym, natomiast znajdujące się za nią układy są ukryte wewnątrz obudowy. Ponieważ przełączniki kluczykowe można obsługiwać wyłącznie przy użyciu odpowiedniego klucza, zapewniają ochronę przed nieuprawnioną obsługą. Wykluczają również przypadkowe uruchomienie procesu przełączania..
Zastosowanie przełączników kluczykowych jest bardzo szerokie. Służą do sterowania urządzeniami elektronicznymi i wykorzystuje się je między innymi do uruchamiania lub zatrzymywania silników. W codziennym użytkowaniu przełączniki kluczykowe są znane przede wszystkim z motoryzacji i stacyjek zapłonowych. Za ich pomocą można również otwierać i zamykać garaże lub rolety, a także aktywować lub wyłączać systemy alarmowe. Przełączniki kluczykowe stosuje się również w celach bezpieczeństwa, na przykład w laboratoriach, zakładach produkcyjnych oraz w przemyśle, gdzie dostęp do określonych pomieszczeń i urządzeń powinny mieć wyłącznie osoby upoważnione.
Jeżeli po aktywacji urządzenia konieczne pozostaje dalsze sterowanie, stosuje się przełączniki kluczykowe z dodatkowym przyciskiem. Można je aktywować wyłącznie przy użyciu odpowiedniego klucza, jednak po prawidłowym uruchomieniu korzystanie z przycisku jest możliwe już bez użycia klucza. Dla lepszego zobrazowania warto posłużyć się następującym przykładem: przełącznik kluczykowy aktywuje windę i przygotowuje ją do pracy, natomiast jej obsługa odbywa się za pomocą jednego lub kilku przycisków. Dzięki temu uprawniona osoba może uruchomić windę w budynku biurowym na początku godzin pracy, a następnie wszyscy użytkownicy budynku mogą z niej korzystać do momentu ponownej dezaktywacji za pomocą przełącznika kluczykowego.
Przełączniki kluczykowe są dostępne w różnych wariantach liczby pozycji przełączania. Jednobiegunowy przełącznik kluczykowy oprócz pozycji wyjściowej oferuje jedną dodatkową pozycję przełączania, która umożliwia na przykład zamknięcie obwodu elektrycznego do uruchomienia silnika. Po przekręceniu klucza z powrotem do pozycji początkowej obwód zostaje ponownie rozłączony.
Dwubiegunowy przełącznik kluczykowy umożliwia wykorzystanie dwóch dodatkowych pozycji przełączania poza pozycją wyjściową, na przykład do sterowania silnikiem pracującym z różnymi prędkościami lub w różnych kierunkach. W przypadku bardziej złożonych układów przełączania dostępne są przełączniki kluczykowe wyposażone nawet w cztery pozycje przełączania.
Ze względu na sposób działania przełączniki kluczykowe dzieli się na bistabilne oraz chwilowe. Przełączniki bistabilne pozostają w ustawionej pozycji po przełączeniu, natomiast przełączniki chwilowe przekazują jedynie impuls elektryczny i następnie wracają do swojej pozycji wyjściowej.
Ponieważ przełączniki kluczykowe wykorzystuje się do obsługi napędów oraz sterowania urządzeniami elektronicznymi, warto umieścić je możliwie centralnie w obwodzie elektrycznym. Montaż przełączników kluczykowych może odbywać się natynkowo lub podtynkowo. W przypadku montażu podtynkowego przełącznik instaluje się wewnątrz ściany. Wymaga to wykonania odpowiedniego otworu, który pomieści cylinder i pozwoli na zlicowanie frontu obudowy z powierzchnią ściany. Wymiary montażowe znajdują się w tabeli montażowej przełącznika.
Przy montażu natynkowym obudowę osadza się na powierzchni i przykręca w celu stabilnego zamocowania.
Tylna część obudowy przełączników kluczykowych pozostaje otwarta. Dzięki temu możliwe jest poprowadzenie przewodów i podłączenie ich do obwodu elektrycznego. Przełączniki kluczykowe standardowo dostarcza się z jednym lub kilkoma modułami stykowymi. Rozmieszczenie pozycji przełączania wykonuje się zgodnie ze schematem elektrycznym dopasowanym do konkretnego zastosowania urządzenia
Przy wyborze przełącznika kluczykowego należy zwrócić uwagę, aby parametry elektryczne, takie jak rodzaj napięcia i prądu (AC/DC), napięcie wyrażone w woltach oraz natężenie prądu w amperach, były dopasowane do konkretnego zastosowania. Jeśli dane zastosowanie wymaga na przykład napięcia przemiennego 230 V oraz natężenia prądu 16 A, przełącznik kluczykowy musi być przystosowany do pracy w takich warunkach. Jeżeli przełącznik kluczykowy ma być wykorzystywany w szczególnie wysokich lub niskich temperaturach, należy również zwrócić uwagę na jego odporność termiczną. Przełącznik kluczykowy powinien bez problemu wytrzymywać temperatury w zakresie od -30°C do 50°C.
Należy również rozważyć, ile pozycji przełączania ma być dostępnych. Jednobiegunowy przełącznik kluczykowy sprawdzi się wtedy, gdy chcą Państwo jedynie włączać lub wyłączać dane urządzenie. Takie rozwiązanie może znaleźć zastosowanie na przykład w systemie alarmowym. Do sterowania bramami garażowymi, roletami lub markizami warto wybrać dwubiegunowy przełącznik kluczykowy.
Trzy lub cztery pozycje przełączania rekomenduje się przy bardziej złożonych procesach sterowania. Jeśli trzeba aktywować dane urządzenie za pomocą przełącznika kluczykowego, a jednocześnie umożliwić korzystanie z niego kilku osobom, odpowiednim wyborem będzie przełącznik kluczykowy wyposażony w jeden lub kilka przycisków.
Montaż podtynkowego przełącznika kluczykowego zapewnia lepszą ochronę całej konstrukcji przed uszkodzeniami zewnętrznymi. Dodatkowo przełączniki podtynkowe można zazwyczaj łatwiej i bardziej estetycznie wkomponować w aranżację wnętrza niż modele natynkowe. Z kolei montaż natynkowego przełącznika kluczykowego wymaga mniejszego nakładu pracy.
Elektronika przełącznika kluczykowego wymaga ochrony przed zabrudzeniami i wilgocią. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy przełącznik pracuje na zewnątrz budynku. Stopień ochrony IP określa poziom zabezpieczenia przed pyłem i wilgocią. Przykładowo stopień ochrony IP44 oznacza zabezpieczenie przed bryzgami wody oraz przed cząstkami stałymi o średnicy od 1 mm. W wielu przypadkach taki poziom ochrony okazuje się wystarczający do zastosowań w osłoniętych przestrzeniach zewnętrznych. W przypadku montażu w miejscach narażonych bezpośrednio na działanie warunków atmosferycznych zaleca się wybór wyższego stopnia ochrony. Bardzo wysoki poziom zabezpieczenia zapewniają przełączniki kluczykowe z klasą IP67. Są całkowicie pyłoszczelne i odporne na działanie strumienia wody. Szczególnie wytrzymałe przełączniki kluczykowe, które wytrzymują próby celowego uszkodzenia, posiadają dodatkowo oznaczenie odporności na wandalizm.
Czy są dostępne zamki na klucz bez obudowy?
Tak. Półcylindry i obudowy można kupić osobno. Producenci podają wtedy, do jakich obudów dany zamek cylindryczny pasuje.
Czy przełącznik kluczykowy może służyć jako pilot zdalnego sterowania?
Istnieją piloty ręczne, które umożliwiają na przykład zdalne sterowanie bramami i są zabezpieczone kluczem, dzięki czemu mogą z nich korzystać wyłącznie upoważnione osoby.
Jaką funkcję pełni przełącznik kluczykowy z wyłącznikiem awaryjnym?
Niektóre przełączniki kluczykowe są wyposażone w tzw. grzybek uderzeniowy pełniący rolę wyłącznika awaryjnego. Po uruchomieniu wyłącznika awaryjnego następuje przerwanie obwodu elektrycznego, a tym samym zatrzymanie pracy urządzenia.