Przełączniki zmierzchowe

Zasada działania wyłącznika zmierzchowego jest dość prosta: gdy poziom natężenia światła w otoczeniu spadnie poniżej ustalonej wartości, oświetlenie zostaje automatycznie włączone. Wraz ze wzrostem jasności światło wyłącza się samoistnie. Zazwyczaj dzieje się to o zmierzchu lub o świcie, stąd nazwa „wyłącznik zmierzchowy”.

Za pomocą tego typu urządzenia można sterować nie tylko lampami i oprawami oświetleniowymi, ale również innymi odbiornikami – zarówno rezystancyjnymi, jak i indukcyjnymi czy pojemnościowymi.

Właściwe przełączanie obwodu odbywa się w większości przypadków za pomocą przekaźnika elektromagnetycznego. Dzięki temu obwód zasilający czujnik i układ sterujący jest galwanicznie odseparowany od obwodu zasilającego odbiornik – co stanowi istotny aspekt bezpieczeństwa podczas instalacji i eksploatacji.

Standardowe wyłączniki umożliwiają sterowanie obciążeniami rezystancyjnymi o poborze prądu do 10–16 amperów, co przy napięciu sieciowym 230 V odpowiada maksymalnej mocy przełączania od 2300 do 3680 watów. W przeszłości pozwalało to bez problemu zasilać nawet kilka mocnych lamp halogenowych. Obecnie energochłonne źródła światła zostały w dużej mierze zastąpione przez diody LED wysokiej mocy, które osiągają podobną jasność przy zużyciu zaledwie 50–100 watów.

Czujniki zmierzchu w połączeniu z oświetleniem LED znacząco przyczyniają się do oszczędności energii i zauważalnie obniżają koszty prądu. Należy jednak pamiętać, że diody LED wysokiej mocy zazwyczaj pracują przy napięciu około 32 V, dlatego oprawy powinny być wyposażone w odpowiedni zasilacz LED, który obniża napięcie sieciowe do wymaganego poziomu.

Przy wyborze miejsca montażu natynkowego wyłącznika zmierzchowego należy koniecznie zadbać o to, aby sensor nie był bezpośrednio oświetlany przez światło podłączonej lampy. Może to znacząco ograniczyć jego skuteczność, a nawet całkowicie uniemożliwić jego działanie. Nie trzeba się natomiast obawiać nagłych, krótkotrwałych źródeł światła, takich jak reflektory samochodowe czy błyski piorunów. Wszystkie dostępne na rynku wyłączniki zmierzchowe są wyposażone w regulowane opóźnienie załączenia, zwykle wynoszące kilka sekund.

Odpowiedni wybór zależy oczywiście przede wszystkim od konkretnego zastosowania. Dany typ obudowy określa sposób instalacji i montażu czujnika zmierzchowego – czy urządzenie ma być zamontowane na ścianie, na maszcie, czy wewnątrz oprawy oświetleniowej? W tkich jak napięcie zasilania, moc przełączania czy zakres dopuszczalnej temperatury otoczenia.

W przypadku czujników zmierzchu z oddzielnym sensorem należy upewnić się, że długość przewodu nie przekracza maksymalnej wartości określonej w karcie katalogowej.

Podczas montażu warto zadbać o to, aby czujnik był wystawiony wyłącznie na równomierne światło rozproszone. Krótkotrwałe zmiany natężenia światła są co prawda kompensowane przez funkcję opóźnienia, jednak ich zbyt duża liczba w krótkim czasie może prowadzić do błędnych przełączeń. Działanie czujnika może również zostać zakłócone, jeśli zostanie on zamontowany zbyt blisko źródła światła, którym steruje – wówczas po włączeniu oświetlenia urządzenie natychmiast je wyłączy.

Ponieważ czujniki zmierzchu są urządzeniami elektrycznymi, należy podczas ich instalacji i użytkowania przestrzegać odpowiednich przepisów bezpieczeństwa, w szczególności normy VDE 0100.