Nazwa tranzystor pochodzi od angielskich słów transfer oznaczającego przenoszenie oraz resistor oznaczającego opór. Te dwa terminy dobrze oddają jego działanie. Tranzystor przenosi sygnały i pracuje w oparciu o opór, którego wartość można regulować.

Transistor ma trzy wyprowadzenia. W tranzystorach bipolarnych noszą one nazwy baza, kolektor i emiter, natomiast w tranzystorach polowych określa się je jako bramkę, dren i źródło. W jego wnętrzu znajduje się kryształ półprzewodnikowy z wysokiej czystości krzemu, wzbogacony precyzyjnie dobranymi domieszkami. W elektronice taki proces nazywa się domieszkowaniem.

Konstrukcja mechaniczna tranzystora różni się w zależności od parametrów technicznych. Modele zaprojektowane do pracy z większą mocą otrzymują większą obudowę, która może służyć również jako miejsce montażu odpowiedniego radiatora.

Tranzystory dzieli się na typy NPN i PNP w zależności od układu trzech warstw półprzewodnikowych. Na schematach ich kierunek pracy wskazuje strzałka przy emiterze. W tranzystorach NPN jest skierowana na zewnątrz, a w PNP do wewnątrz. Typ NPN współpracuje z dodatnią polaryzacją, natomiast PNP z biegunowością odwrotną.

Tranzystory Darlingtona łączą dwa tranzystory bipolarne w jednej obudowie, co pozwala uzyskać znacznie większe wzmocnienie prądu bez dodatkowego okablowania.

Tranzystory z polaryzacją mają wbudowany rezystor bazowy. Ułatwia to ustawienie stabilnego punktu pracy, co sprawdza się między innymi w układach audio i w obwodach zmiennego napięcia.

Tranzystory wysokiej częstotliwości są projektowane do pracy w zakresie HF. Charakteryzują się małymi pojemnościami pasożytniczymi oraz bardzo krótkimi czasami przełączania.

Jeśli potrzebne jest wysokie wzmocnienie prądu, tranzystory Darlington sprawdzają się bardzo dobrze. W wielu układach pozwalają zrezygnować z dodatkowych stopni wzmocnienia i elementów towarzyszących. Do zastosowań audio oraz wzmacniaczy wielokanałowych stosuje się także tranzystory dobierane w pary.

Takie zestawy mają zbliżone parametry, dzięki czemu zapewniają wysoką liniowość podczas pracy równoległej. Tranzystory HF przeznaczone są natomiast do układów wysokiej częstotliwości i oferują właściwości dopasowane do pracy w tym zakresie.

Układy tranzystorowe pozwalają projektować bardziej zwarte konstrukcje niż pojedyncze elementy. To rozwiązanie ekonomiczne i oszczędzające miejsce, szczególnie przy małych pojemnościach, co ułatwia produkcję, montaż i lutowanie.